De behoefte aan goede en snelle hulp bij ongevallen en plotselinge ziekte is al zo oud als de mensheid, maar in de negentiende eeuw groeide het verder uit tot een groter probleem. Door de opkomende snelle technologische veranderingen, de groei van de bevolkingsomvang en de veranderingen in productiemethoden, werd de behoefte aan goede eerste hulp steeds groter. In 1877 werd in Londen een organisatie opgericht die als doel had leken de handelingen te leren die later gezamenlijk worden aangeduid als ‘eerste hulp bij ongelukken’.
In Nederland was men in eerste instantie minder enthousiast over het inzetten van leken: het eerstehulpwerk werd uitsluitend gezien als een taak voor artsen. Toen duidelijk werd dat juist in de tijd vòòr de arts arriveert belangrijke ‘lekenhulp’ gegeven kan worden, werd in 1893 door dr. C.B. Tilanus jr. in Amsterdam de Vereniging Eerste Hulp Bij Ongelukken opgericht. Ook in grote steden als Rotterdam en Den Haag werden in het laatste decennium van de negentiende eeuw verengingen opgericht, respectievelijk in 1894 en in 1898.
In tal van steden en dorpen werd door artsen onderricht gegeven in de beginselen van de eerstehulpverlening. Vanwege de inzet van veel artsen en andere betrokkenen groeide de vereniging gestaag. In 1953 kreeg de organisatie het predikaat ‘Koninklijk’ uitgereikt en sindsdien is de naam Koninklijke Nederlandse Vereniging voor EHBO (KNV). Op dit moment zijn in totaal zo’n 565 plaatselijke afdelingen aangesloten bij de KNV, waarvan de Rotterdamse afdeling dus één van de oudste is.
De cursus Eerste Hulp bestaat uit veertien lesavonden. Daar komen onder andere de vitale functies van het menselijk lichaam en stoornissen in bewustzijn, ademhaling en bloedsomloop aan de orde. Het diploma is twee jaar geldig. Om voor verlenging in aanmerking te komen moet de eerstehulpverlener gedurende deze twee jaar aantonen compentent te zijn.
In het verleden volgden mensen veelal vanuit pure interesse en belangstelling een cursus EHBO. In de avonduren en het weekend gaven leden belangeloos hun medewerking aan evementen en optredens. Zo was de vereniging lange tijd betrokken bij de Rotterdamse marathon, het Poetry Festival en het zomercarnaval. Ook werden EHBO-posten ingericht bij de Havenloodsloop en de Konmarloop en was de vereniging actief bij uitstapjes van ouderen.
EHBO-verenigingen kampen met vergrijzing en terugloop van vrijwillige leden. De meeste cursisten en leden komen vanwege verplichtingen vanuit het bedrijf of de organisatie, maar zijn niet bereid om daarnaast maatschappelijke diensten te leveren. De dienstverlening aan de verenigingen - opleiding docenten, cursussen, materialen - moet nog steeds worden gefinancierd uit de vrijwillige bijdragen. Nu die achterblijven wordt de kwaliteit van de dienstverlening aangetast. Alles moet worden gedaan om de kwaliteit van de opleidingen zo hoog mogelijk te houden.
Na grote rampen (denk aan Enschede en Volendam, maar ook recente treinongevallen), duurt het even voordat de georganiseerde hulpverlening op gang komt. Intussen hebben eerstehulpverleners dan al snel eerste hulp aan vele slachtoffers geboden. In officiële rapporten van onderzoekcommissies is het nut en de waardering voor die snelle vorm van first responding vastgelegd. Als EHBO-verenigingen financieel niet meer in staat is om goede eerstehulpverleners af te leveren, zal de overheid het aatschappelijk belang van de EHBO niet alleen met de mond moeten belijden, maar ook financieel moeten bijspringen. De gezondheid en veiligheid in en om het huis, op straat en op het werk is het meer dan waard.
